Sinds de escalatie van het conflict tussen Israël en Palestina op 7 oktober 2023 is de Israëlische deelname aan het Eurosongfestival extra controversieel. Oproepen om Israël te diskwalificeren zijn er van in het begin geweest maar met weinig resultaat. Tot nu.
Wat voorafging
De laatste twee edities van Eurosong waren verre van onbewogen. In 2024 werd de Nederlandse vertegenwoordiger Joost Klein bijvoorbeeld uitgesloten van de wedstrijd. Dit gebeurde vermoedelijk na een backstage confrontatie met leden van de Israëlische delegatie. Ook veel andere delegaties, waaronder de Ierse en Litouwse, hadden klachten over de soms hoogoplende spanning achter de schermen van Eurosong 2024. Het daaropvolgende jaar werden er daarom aanpassingen ingevoerd door de EBU (de European Broadcasting Union, de organisatie achter het songfestival). Zo werden de artiesten en hun entourage beter beschermd.
Ook Eurosong 2025 verliep niet zonder controverse. Zo eindigde Israël 2e in de totaalranking, nadat ze met een overgrote meerderheid de televote gewonnen hadden. Deze voorsprong was zo groot dat verschillende openbare omroepen klacht indienden. Tijdens het songfestival waren er bijvoorbeeld veel reclamespotjes op onder andere YouTube die mensen opriepen om op Israël te stemmen. Dit gaat in tegen het reglement van de liedjeswedstrijd.
Ondertussen werden de regels dan ook grondig aangepast. Zo kan het publiek nu nog “maar” 10 stemmen uitbrengen in de finale (tot vorig jaar waren dit er 20). Ook zal de jury terugkeren naar de halve finales. In 2025 werd de uitslag hiervan immers uitsluitend bepaald door publiekstemmen. Deze juries zelf zullen voortaan ook groter en diverser zijn. Deze diversiteit uit zich zowel in leeftijd, met minstens 2 juryleden onder de 25 jaar oud, als achtergrond. Vanaf nu zullen onder andere choreografen, muziekleerkrachten en journalisten meebepalen welke artiesten punten krijgen van de jury. Tot slot wordt ook de beveiliging van de stemrondes verbeterd.
Uitsluiten of niet?
Ondanks alle aanpassingen was er nog steeds veel twijfel over de toekomst van het Songfestival. Verschillende landen, waaronder België, Nederland, Ierland en zelfs Spanje (een van de grote sponsors van het evenement) hadden twijfel geuit over hun aanwezigheid op het festival bij een Israëlische deelname. Anderzijds had Duitsland, een andere grote sponsor, aangekondigd dat ze zich zouden terugtrekken als Israël effectief werd uitgesloten.
Op 4 december werd er dan ook een debat georganiseerd door de EBU over de deelname van Israël aan Eurosong 2026. Daarna werd er aan de deelnemende landen gevraagd of de gedane aanpassingen (zie hierboven) voldoende zijn om het Songfestival te laten doorgaan. De meerderheid stemde hier “ja” op. Voorlopig zal Eurosong dus plaatsvinden zoals gepland, met een Israëlische deelname.
Nasleep
Lang niet iedereen is het echter eens met deze beslissing. De Nederlandse openbare omroep AVOTROS kondigde meteen na de beslissing aan dat ze zich gingen terugtrekken. Ierland en Spanje volgden niet veel later en ondertussen heeft ook Slovenië aangekondigd dat ze niet langer zullen deelnemen.
Dat het Nederland was die de bal aan het rollen bracht is geen grote verrassing. Ook vorig jaar was er immers lang twijfel over hun deelname. Sinds de diskwalificatie van Joost Klein in 2024 heeft dit land zich enorm sceptisch opgesteld tegenover de Israëlische deelname. Ondertussen is er besloten dat het festival wel zal worden uitgezonden op tv.
Het vertrek van Ierland en Spanje is vooral symbolisch belangrijk. Spanje is immers een van de “Big 5.” Ierland langs de andere kant is niet alleen een van de landen die zich in de geopolitieke arena enorm hard inzet voor Palestina maar ook het land dat – samen met Zweden – het meeste Eurosongoverwinningen heeft. De openbare omroepen van beide landen hebben, net als België, tijdens 2025 ook pro-Palestina acties opgezet.
Het is mogelijk dat nog andere landen zich zullen terugtrekken. Op 10 december 2025 heeft IJsland ook aangekondigd dat ze dit jaar niet zullen deelnemen. De deadline om zich zonder gevolgen terug te trekken loopt nog tot halverwege december.
En België?
Ook de Belgische openbare omroepen VRT en RTBF hebben zich tegen de Israëlische deelname uitgesproken. Ondertussen heeft de RTBF weliswaar aangekondigd dat ze volgend jaar inderdaad een delegatie naar Wenen zullen sturen. Tegelijk willen ze de EBU verder onder druk zetten om actie te ondernemen tegen Israël. Ze willen vooral dat de EBU zijn invloed op Israël gebruikt om journalisten opnieuw toe te laten in Gaza.
De VRT had op voorhand al aangekondigd dat het van plan was om Eurosong uit te zenden. Het zal dit echter wel doen “met de nodige omkadering.” Waarschijnlijk komen er dus opnieuw boodschappen over de humanitaire situatie in Gaza, net zoals vorig jaar. Het is nog onduidelijk of andere landen ons hierin zullen volgen of niet.
